ମନେଶ୍ଵର ପ୍ରଧାନ
ଆମ ଓଡ଼ିଶାର , କଳା , ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ସାହିତ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି, ଐତିହ୍ୟ ଓ ପରମ୍ପରା ବିଶ୍ଵବିଖ୍ୟାତ। ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଓଡ଼ିଶା ମାଟିର ଓଡ଼ିଆ ପୁଅର ବାଣିଜ୍ୟ ପରମ୍ପରାର ଚିତ୍ର ଇତିହାସ ପୃଷ୍ଠାରେ ସୁବିମଣ୍ଡିତ । ତେର ନଇ ସାତ-ସମୁଦ୍ର ପାର ହୋଇ ବିଦେଶରେ ବାଣିଜ୍ୟ କରି ସେ' ବ୍ୟବସାୟୀକ ଇତିହାସକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରି ପାରିଛି । ଆମ ଓଡ଼ିଶାରେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀର ଶୁଭ୍ର ସକାଳ ରେ ଆ କା ମା ବୈ- ବୋଲି ବୋଇତ ବନ୍ଦାପନା/ ଭସାଣପ୍ରଥା କାହିଁକି ,କେବେଠାରୁ, ପ୍ରଚଳିତ ଏ କଥା କହିବାକୁ ଇତିହାସ ମଧ୍ୟ ଆଜି ମୂକସାକ୍ଷୀ । କିନ୍ତୁ ଏହା ଯେ' ଅତୀତ ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ନୌବାଣିଜ୍ୟ ପରମ୍ପରାର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଏହା ନିଃସନ୍ଦେହ । ବିଭିନ୍ନ ତାଳପତ୍ର ପୋଥି ଏବଂ ନୌ-ଶାସ୍ତ୍ର ଆଦି ଅଧ୍ୟୟନ ରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ 'ଏଠାକାର ବଣିକମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପଟ୍ଟବସ୍ତ୍ର , ଉଚ୍ଚକୋଟିର ପଣ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ଆଦି ପାଲ ଟଣା ବୋଇତରେ ଦୂର ଦେଶକୁ ବୋହି ନେଇ ବ୍ୟବସାୟ କରୁଥିଲେ। ନୌବାଣିଜ୍ୟ ସକାଶେ ଓଡ଼ିଆ ପୁଅ ଆଷାଢ଼ମାସ ଠାରୁ ବୈଶାଖମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଝଡ଼ବର୍ଷ।କୁ ଖାତିର ନକରିବା କଥା, ସାରଳା ସାହିତ୍ୟରେ - ଆ କା ମା ବୈ ; ଏବଂ ଭଞ୍ଜ କବିଙ୍କ - ଲାବଣ୍ୟବତୀରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼େ। ତା'ଛଡ଼ା ଆ - ଆନାମ ବା ଭିଏତନାମ ,କା - କାମ୍ବୋଡ଼ିଆ, ମା - ମାଳୟ ଓ ବୈ- ବୈବଶ୍ଵାନ ଅର୍ଥାତ୍ ବୋର୍ଣ୍ଣଓ ଓ ବାଲି ଦ୍ଵୀପ ଆଦି ସହିତ ଅତୀତରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ବନ୍ଧ ଥିବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।
ଓଡ଼ିଆ ପୁଅର ବ୍ୟବସାୟିକ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଲା ସାମୁଦ୍ରିକ ବନ୍ଦରରୁ | ଗ୍ରୀକ୍ ଏୗତିହାସିକଙ୍କ ମତରେ ଭାରତର ୯ଟି ବନ୍ଦର ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଓଡ଼ିଶାର ୫ଟି ବନ୍ଦର ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା - ନନିଗେନ (ପୁରୀ ), କଟିମର୍ଦ୍ଦମ (କଟକ), କୋଶଗର ( କୋଣାର୍କ), କୋଶମ୍ବ (ବାଲେଶ୍ଵର) ଓ କଳିଙ୍ଗନଗର । ତା'ଛଡ଼ା ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସରେ ଅନେକ ବନ୍ଦରମାନଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । କମିଶନର ରେଭେନ୍ସାଙ୍କ ବିବରଣୀରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ 'ଅତୀତରେ ଚାନ୍ଦବାଲି ବନ୍ଦର ନୌବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲା । ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଧାମରା - ଚାନ୍ଦବାଲି ; ଏକ ବନ୍ଦରର ମାନ୍ୟତା ପାଇଲେ ଆଧୁନିକ ନୌବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏସିଆ ମହାଦେଶର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦର ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିପାରେ । ଉପରୋକ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ବନ୍ଦରରୁ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରି ଓଡ଼ିଆ ନାବିକପୁଅ ପାଲଟଣା ନୌକା ସାହାଯ୍ୟରେ ଜଳପଥ ଦେଇ ବିଦେଶରେ ବ୍ୟବସାୟ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର କରୁଥିଲା। ଇତିହାସ କହେ, ସେସମୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବୋଇତ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା । ଖ୍ରୀ.ଅ.୧୨୨୫ ରେ ତତ୍କାଳୀନ ଚୀନ୍ ଦେଶର ବୈଦେଶିକବାଣିଜ୍ୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ -ଚାଉଜୁ କୁଆ, ଚୋ-ଫୋନ୍ ଚି ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ସେସମୟର ବଣିଜ, ଜାହାଜ ତଥା ନାବିକମାନଙ୍କର ପରିଚାଳନା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ସେହିପରି ପାଇକ ଖେଦା ପୋଥିରେ ଅତୀତର ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ୯ପ୍ରକାର ପୋତର ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ନୌ-ଶାସ୍ତ୍ର ସମେତ ପ୍ରସ୍ତାବସିନ୍ଧୁ, ମନସାମଙ୍ଗଳ, ଜଗମୋହନ ରାମାୟଣ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡପୁରାଣ ଆଦି କାବ୍ୟରେ ଅତୀତର ନୌ-ଜାହାଜ , ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀ, ନୌକାର ବିଭିନ୍ନ ଆକାର-ପ୍ରକାର ଓ ଗମନ କୁଶଳତା ଆଦିର ବର୍ଣ୍ଣିତ ବିଶଦ ବିବରଣୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ସେ ଯାହା ବି ହେଉ, ଅତୀତର ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ଅତଳ ସାଗର ଲଂଘନ କରି, ଜାଭା, ସୁମାତ୍ରା, ବୋର୍ଣ୍ଣିଓ, ଦ୍ଵୀପଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସୁଦୂର ରୋମ୍, ମଧ୍ୟପାରସ୍ୟ ଉପକୂଳ, ସିମିଳି ଓ ଲଙ୍କା ଆଦି ଦ୍ଵୀପ କୁ ଯାଇ ବାଣିଜ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟ କରି ପ୍ରଚୁର ଧନରତ୍ନ ନେଇଁ ଫେରି ଆସୁଥିଲା ;ଏକଥା ପ୍ରାଚୀନ ତାଳପତ୍ର ପୋଥି ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତର ଚିତ୍ର ଆଦି ଆମକୁ କହିଥାଏ । କବି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ-ଅଭିନ୍ନ ମଦନ ପାଲାରେ ମରହଟ୍ଟାମାନଙ୍କ ସହିତ ତତ୍କାଳୀନ ଉତ୍କଳୀୟଙ୍କ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାରର ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ସେହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣରେ-ଚିଲିକା ଦ୍ବୀପରୁ ଜାଭା, ମାଳୟ, ସିଂହଳ ପ୍ରଭୃତି ଦ୍ବୀପସହ କଳିଙ୍ଗର ନୌବାଣିଜ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ପ୍ରାୟ ୧୦୦୦ ଖ୍ରୀ.ଅ. ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଶାର ବଣିକମାନେ ମୋଟୁପଲ୍ଲୀ ବନ୍ଦରରୁ ଚୀନ୍ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର କରୁଥିଲେ ବୋଲି ଐତିହାସିକ ମାନେ କୁହନ୍ତି।
ସେହିପରି ଚୀନ ଦେଶ ସହ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ କଳିଙ୍ଗର ବାଣିଜ୍ୟ ଚାଲି ଆସୁଥିବା ବିଷୟରେ ଗ୍ରୀକ୍ ପରିବ୍ରାଜକ ମେଘାସ୍ଥିନିସ୍ କହିଛନ୍ତି । ସମ୍ଭବତଃ ଗଙ୍ଗରାଜତ୍ଵ କାଳରେ ଆଫ୍ରିକା ସହିତ ଉତ୍କଳର ନୌବାଣିଜ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା କଥା କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଖୋଦିତ ଜିରାଫ ଚିତ୍ରରୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଏବଂ ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଖୋଦିତ ଜାହାଜ ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ,ଉତ୍କଳୀୟ ନୌବାଣିଜ୍ୟ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରମାଣ ବହନ କରେ । ଆଜିର ଓଡ଼ିଶା ଏକ ମହାନ ଐଶ୍ଵର୍ଯ୍ୟମୟ ଇତିହାସ ପୃଷ୍ଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ । ସେହି ଅତୀତ ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ନୌବାଣିଜ୍ୟ-ପରମ୍ପରା ର ସ୍ମୃତିରେ ଆଜି କଟକର ଗଡ଼ଗଡ଼ିଆଘାଟରେ ପାଳିତ ହୁଏ, ଐତିହାସିକ "ବାଲିଯାତ୍ରା" । ସେହି ସ୍ମୃତିର ଅନୁଶୀଳନ ନିମିତ୍ତ ଆମେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଗାଇବାକୁ କହିଥାଉ :- ଭାସିଯା ' ମୋର କାଗଜ ଡଙ୍ଗା, ଭାସିଯାଅା ... ... ...
ଆଧୁନିକ ବିଜ୍ଞାନ ଓ କାରିଗରୀ କୌଶଳ ଦ୍ଵାରା ଆଜିର ନୌବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବହୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇ ସାରିଛି । ତଥାପି ଆଜି ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ପୁରପଲ୍ଲୀ ସହରରୁ ଅତୀତର ସ୍ମୃତି ବହନକରି ହୁଳହୁଳି ହରିବୋଲ ସହ ଭାସିଆସେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀର କୁହୁଡ଼ିଆ ସକାଳରେ, ଆ କା ମା ବୈ ର ସ୍ମୃତିମୟ ସୁମଧୁର ସ୍ୱର ...
ମାଡ଼ିଦୁବା (ସାରଙ୍ଗଡ଼)
କନ୍ଧମାଳ
No comments:
Post a Comment
ହୃଦୟରୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଏବଂ ଶୁଭ କାମନା।