ଜଣେ ସାହିତ୍ୟିକ ବି ଜଣେ ସମାଜସେବୀ

    ରଶ୍ମିରେଖା ମିଶ୍ର

ତପୋଦିବ୍ୟ ପୁତ୍ରେକା ଯେନ ସତ୍ତ୍ଵଂ

ଶୁଦ୍ଧୋଦ୍ୟ ସ୍ମାତ୍ ବ୍ରହ୍ମ_ସୌଖ୍ୟଂତ୍ଵନନ୍ତମ୍।

(ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଉଦ୍ଧିଷ୍ଟ।)

          ପ୍ରଭୁ ଯୀଶୁଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ମତରେ ଯଦି କେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ  ତେବେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ସେବକ ହେଉ । ସେମିତି ଡକ୍ଟର ହ୍ୟୁଗୋଙ୍କ ମତ - "ଜୀବନ ହେଉଛି  ଗୋଟିଏ  ଫୁଲ ତା' ଭିତରେ  ପୁରି  ରହିଛି  ମହୁ , ଲେଖକୀୟତା  ଏକ  ଐଶ୍ୱରୀୟ ଅବଦାନ  ।  ମା'  ସରସ୍ବତୀ  ଓ  ସିଦ୍ଧ  ସାରଳାଙ୍କ  ଆଶିର୍ବାଦର ଫଳପ୍ରସୂ ହେଉଛି ଲେଖକୀୟତା । ମାନସପଟ୍ଟରେ ଶବ୍ଦ ମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି , ଭାବ ସଂଞ୍ଚରଣ  ଓ  ତା'ର କ୍ରମିକ ବିକାଶ  ତଥା ତା'ର ବିକିରଣର  ସାରନିର୍ଯ୍ୟାସ   ହେଉଛି   ସାହିତ୍ୟ  ।  ଏ   ସାହିତ୍ୟ ସାମାଜିକ ବିବର୍ତ୍ତନର  ମୂଳଉତ୍ସ । ଜନଜୀବନର ସୁଖଦୁଃଖ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟତ୍ତ ପ୍ରବାହର ବୟାନକୁ ନେଇ ଏହାର କଳେବର ଗଠିତ ।"  

    

          ସମାଜ ସହିତ ସାହିତ୍ୟ ଓତଃପ୍ରୋତ ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ । ଏହା  ଗୋଟିଏ  ମୁଦ୍ରାର ଦୁଇଟି ପାର୍ଶ୍ଵ ଭଳି । ସମାଜର ଚଳଣୀ , ସଂହତି ,   ସଂସ୍କାର ,  ସଂଯମତା ,  ସଂଯୋଜନା   ଓ   ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟତିକ୍ରମିକ ସମସ୍ୟା  ଓ  ତା'ର ସମାଧାନିକ ପନ୍ଥାକୁ ସ୍ଥିରୀକୃତ  କରି ,  ସାମାଜିକ  ପ୍ରତ୍ୟେକଟି  ବ୍ୟବସ୍ଥା , ଅବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତି  ସାହିତ୍ୟିକ   ତାଙ୍କର  ସର୍ଜନାତ୍ମକ  ଚିନ୍ତାଧାରା  ଦ୍ଵାରା  ଜନ ଜୀବନକୁ  ସଚେତନ  କରିବାର  ପ୍ରଚେଷ୍ଟା  ହିଁ  ହେଉଛି , ଜଣେ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରକୃତ ସମାଜ ସେବା । ଯାହା ଅନ୍ୟ ଅନେକ  ସେବା  କାର୍ଯ୍ୟ  ମାନଙ୍କ ଠାରୁ  ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ  ଦୁର୍ଲଭ , ତଥା ଅନନ୍ୟ ସାଧାରଣ । ସାହିତ୍ୟିକ ଜଣେ ବିସ୍ଫୋଟକ । ସେ  ଜଣେ ମହାବିପ୍ଳବୀ । ସର୍ବୋପରି  ସମାଜ ବକ୍ଷରେ  ସେ  ଜଣେ ସଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରହରୀ । କେହି ତାଙ୍କୁ କହୁ ବା ନକହୁ , ସୂଚିତ କରି ନକରି ମଧ୍ୟ ସେ  ତାଙ୍କର  ଭାବ  ସ୍ବଛନ୍ଦମୟ  ସ୍ବାଧୀନ  ଚିନ୍ତାଧାରାର  ବଖାଣ ସମୟ  ବିଶେଷରେ  ତଥା  ଆବଶ୍ୟକତା  ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ  ନିଶ୍ଚିତ କରିଥା'ନ୍ତି   ।  ସେ  ଦେଶର   ଜଣେ   ସଚେତନଶୀଳ   ପ୍ରମୁଖ ନାଗରୀକ । କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ କେବେ ବି ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ , ଏ  କ୍ଷେତ୍ରରେ  ମଧ୍ୟ   ସେ  କୌଣସି  ଲାଭ   ବା   ଦୁର୍ଲଭ ପୁରସ୍କାର କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଶଂସାର  ଆଶା ବା ଅପେକ୍ଷା  ରଖନ୍ତିନି । ବରଂ କ୍ଷତି ସହି ଅଶେଷ ନିନ୍ଦାବାଦକୁ  ପାଥେୟ  କରି , ଅବୋଧ୍ୟ ଅସଙ୍ଗତ ଲୋକଙ୍କଠୁ  ବାକ୍ୟବାଣର  ଆଟୋପ ମାଡ  ସହି  ସେ ପ୍ରାଣପଣେ ବାଟଚାଲନ୍ତି ଗୋଟେ ସୁସ୍ଥ ସମାଜର  ଗଠନ ଭାରକୁ କାନ୍ଧେଇ  ଧରି ;  ଏକ  ନୂତନ  ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ  ଉଦୟନର   ଅପେକ୍ଷା ରଖନ୍ତି । ହଁ , ସେ  ହିଁ  ତ ସାହିତ୍ୟିକ । ତେବେ  କୁହନ୍ତୁ ତ ଏତେ ସବୁ କାର୍ଯକାରୀ ଗୁଣଟି ଭିତରେ ସେ କ'ଣ ଜଣେ  ସମାଜସେବା କରୁଥିବା ମଣିଷଟିଏ ନୁହଁନ୍ତି ?

       ଯାହା ହିତ ସହ ଜଡ଼ିତ ତାହା ହିଁ ସାହିତ୍ୟ । ଭାଷା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଉନ୍ମୁଖ କରାଏ , ମାତ୍ର ସାହିତ୍ୟ ସମାଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ । ତା'ର ମୁଖା ଖୋଲେ । ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ ଦ୍ଵାରା  ଜନ୍ମିତ  ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ଦିଗ୍‌ଦର୍ଶକ ,  ନିୟାମକ  ଓ  ପ୍ରକାଶକ  ।  ସେଥିପାଇଁ  ତ  କବି ଲେଖିଲେ -

"ଦୁନିଆର ପ୍ରତିଟି ଖବର-

ରୂପ ପାଏ ଲେଖନୀରେ ମୋର।"

ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ  ଦ୍ଵାରା  ସୃଷ୍ଟ  ସାହିତ୍ୟ   ଅୟୁତ  ଆଖିର   କେବଳ ଗୁଡାଏ  ରଙ୍ଗିନ୍ ସ୍ଵପ୍ନ  ନୁହେଁ ଆଉ  ନୁହେଁ  ମଧ୍ୟ  କଳ୍ପନାର  ଇନ୍ଦ୍ର ଜାଲିକତା  ।  ଦେହବାଦୀ  ଉତୁଙ୍ଗ  କ୍ଷୁଧା , ପଦ୍ମଭୂକ୍  ଅଣାୟତ ରସବିକାର   କିମ୍ବା   ନୁହେଁ   ମଧ୍ୟ   ରସଘନ  ମୂହୂର୍ତ୍ତର   ନିବିଡ ଆଶ୍ଳେଷ  ।  ସାହିତ୍ୟ  ସମାଜ  ଜୀବନର  ଏକ ଚାରଣ ସତ୍ୟ । ଏକ ଶାଣିତ କଟୁରୀ , ବିଧି ବିଧାନକୁ ନେଇ  ସେ ଏକ ବିଧାୟକ ତଥା  ସମାଜ   ଜୀବନର  ବିଧାତା  ।  ପ୍ରକାରାନ୍ତରେ   ଜାତୀୟ ଜୀବନକୁ  ପ୍ରକାଶ  କରିବାରେ   ତା'ର  କୌଶଳ , ପ୍ରଚେଷ୍ଟା  ଓ ଆସକ୍ତଭାବ ,   ସର୍ବୋପରି    ସାମର୍ଥ୍ୟତା    ଓ    ଶକ୍ତି    ଶତତ ପ୍ରଶଂସନୀୟ  ।  ସେଲାଗି  ତ  କବି  ମଧୁସୁଦନ   ଉଦ୍‌ଘୋଷଣା କଲେ -

"ଜାତି ନନ୍ଦୀଘୋଷ ଚାଲିବକି ଭାଇ ସ୍ଵାର୍ଥକୁ ସାରଥୀ କଲେ 

ଟାଣେକିରେ ଗାଡ଼ି ଦାନାର ତୋବଡା ଘୋଡ଼ା ମୁହେଁ ବନ୍ଧା ଥିଲେ ?"

       ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ଉପାଦାନ । ସାହିତ୍ୟକୁ ଛାଡି ସମାଜର ବିକାଶ ଅସମ୍ଭବ । ସମାଜ  କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ସାହିତ୍ୟର ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ଅନନ୍ୟ ଓ ଅସାଧାରଣ  ।  ସେଇଥିପାଇଁ ତ  ସମାଲୋଚକ ମତ ଦେଲେ  ଯେ  -  Literature is  the  mirror of society.  ସମାଜର  ମୁକୁର  ହେଉଛି  ସାହିତ୍ୟ  ।  ସାହିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦର  ଏକ ଉତ୍ସ । ତେଣୁ  ସାହିତ୍ୟକୁ  ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ  ସହୋଦର ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ସାହିତ୍ୟ  ହେଉଛି  ସାହିତ୍ୟିକର ସର୍ବୋକୃଷ୍ଟ ଏକ କଳାତ୍ମକ ସମ୍ପଦ ।  ମାକ୍ - ମିସ୍  ତେଣୁ  କହିଲେ -"The purpose  of  litretur  is  to  help man to know  himself , to  fortify   his  belifein himself   &   support  his  striving after the truth. to  discovered  the   good   in people and to rootout what is ignoble , to kindly shame , worth,courage  there heart  of  held  then acquire a strength decided  to  lofty purpose  and sanctify there  lives  with   the   holy   spirit   of beauty."

      ସାହିତ୍ୟ  ଏକ ସାଧନା  ।  ସାହିତ୍ୟିକ  ତାଙ୍କର  ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ବଳରେ  ସମଗ୍ର  ସୃଷ୍ଟିକୁ  ଦେଖି  ପାରନ୍ତି  । ସେ  ଜଣେ  ଏଭଳି ବିନ୍ଧାଣୀ  ଯେ ତାଙ୍କ  ସୃଷ୍ଟି  ସର୍ବଦା ସମାଜରେ ଏକ ଅତୁଳନୀୟ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ  କରିଥାଏ । ତେଣୁ ତ  କଥିତ  ଅଛି  -  ଅପାର କାବ୍ୟ  ସଂସାରେ  କବିରେବଃ  ପ୍ରଜାପତିଃ  ।  ସାହିତ୍ୟରେ କଳ୍ପନା  ବିଳାସ  ଥାଏ  ସତ , ମାତ୍ର  ତାହା  ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ   କଳ୍ପନାର ମାୟାଜାଲ ନୁହେଁ  ।  କୋଇଲିର କୁହୁତାନ , ଫଗୁଣର ମଳୟ , ନାରୀର   ପ୍ରେମ  - ପ୍ରଣୟ  ,  ଯୁବତୀର   ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ   କେବଳ ସାହିତ୍ୟକୁ  ରୁଦ୍ଧିମନ୍ତ କରି ନଥାଏ , ତହିଁରେ  ବାସ୍ତବ  ଜୀବନର ହା' ହା'କାର , ସମାଜର  ଶୋଷଣ  ,  ପୀଡ଼ନ , ନିର୍ଯ୍ୟାତନା  ଓ ଆର୍ତ୍ତନାଦର  ପ୍ରତିଟି  ଚିନ୍ତନ ପ୍ରବାହର  ଧରାବନ୍ଧା ଇସ୍ତାହାରରେ ସାହିତ୍ୟ  ତା'ର   ନିଜସ୍ବ   କଳେବରକୁ   ନିର୍ଘାତମୁଖୀ   କରାଇ ସମାଜକୁ  ବହୁ  ଗୁଣରେ   ଆଲୋଡିତ  କରେ   ।   ସମାଜରେ ସାହିତ୍ୟିକ  ଜୀବନକୁ  ଉନ୍ନତ  ଓ  ପବିତ୍ର କରିଥା'ନ୍ତି । ସମାଜର ଦୋଷ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ମାର୍ଜିତ କରିଥା'ନ୍ତି ।

       ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟରେ ସ୍ରଷ୍ଟା  ବ୍ୟାସ , ବାଲ୍ମୀକି , କାଳିଦାସ  ,  ସାରଳାଦାସ , ତୁଳସୀ  ଦାସ   ଏବଂ  ବୈଷ୍ଣବୀୟ ସାହିତ୍ୟରେ  ଜଗନ୍ନାଥ  ଦାସ  ,  ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ  ଦାସ ,  ଅନନ୍ତ , ଯଶୋବନ୍ତ ଆଦି  ଓ  ନୋବେଲ୍ ବିଜେତା  ବଙ୍ଗୀୟକବି  ରବିନ୍ଦ୍ର ନାଥାଦି ପ୍ରମୁଖ ସ୍ରଷ୍ଟା - ନୀତି , ଆଦର୍ଶ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ଉପରେ ଯେଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱ ଆରୋପ କରିଛନ୍ତି ତହା ଯେ  ସମାଜର ସେବା ନିମନ୍ତେ କେବେ  ବି  ଉପଯୋଗୀ  ନୁହଁ  ,  ଏକଥା କେହି  କହି ପାରିବେ କି  ?  ସେହିପରି   ଋଷୋ , ଭୋଲ୍ ଟେୟାର୍ , ମଣ୍ଟସ୍କୁ ସାହିତ୍ୟିକ , ଦାର୍ଶନିକ  ଓ  ନବୀନ  ଚେତନା  ତଥା ସାହିତ୍ୟରେ ରେନେଁସାର ସୃଷ୍ଟିଧର । ସାହିତ୍ୟିକ  ସତ୍ୟ-ଶିବ-ସୁନ୍ଦର ବାଣୀର  ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ  ।  ସମ୍‌+ହିତ୍+ଯଃ  ନ୍ୟାୟରେ  ସାହିତ୍ୟିକ   ସର୍ବଦା ସମାଜର ମଙ୍ଗଳକାମୀ ଅଟନ୍ତି  ।  ଏହି କ୍ରମରେ ଆଦର୍ଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସାହିତ୍ୟର ମୂଳ ସେତୁ । ତେଣୁ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନଚେତନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । 

         ଜଣେ ସୁସାହିତ୍ୟିକ ସୁସଂଜତ ଭାଷା ବିନ୍ୟାସ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାବକୁ   ସଂଞ୍ଚାରିତ   କରି    ମାର୍ଜିତ    ଚିତ୍ରକଳ୍ପ   ଓ   ପ୍ରତୀକ ପ୍ରୟୋଗରେ  ହୃଦୟର  ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟା  ଭାବକୁ  ସମାଜର ପୃଷ୍ଠରେ ବିକିରିତ କରିଥା'ନ୍ତି । ଯାହା ଶିକ୍ଷାତ୍ମକତାର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର ସହ ପ୍ରାଣରେ ପୁଲକ ସଂଞ୍ଚାର କରେ  ।  ସେ ନେଇ  ଭକ୍ତପ୍ରାଣ  କବି ମଧୁସୂଦନ ରାଓ ଉନ୍ମୁଖ ପ୍ରାଣ ହୋଇ ଗାଇ ବସିଥିଲେ -

"ସୁଧାମୟ ସୃଷ୍ଟି  

ମଧୁମୟ ସୃଷ୍ଟି

ଏ ସୃଷ୍ଟି ଅମୃତମୟହେ ।"

ଏତାଦୃଶ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ  ଚେତନାକୁ  ବାଦ୍ ଦେଲେ  ସାହିତ୍ୟକଙ୍କର ସୃଜନଶୀଳ   ସାହିତ୍ୟ    ପ୍ରାଣବନ୍ତ  ,  ରସବନ୍ତ  ,  କଳାତ୍ମକ  , କମନୀୟ  , ରମଣୀୟ , ଉତ୍ସ୍ଵାସ  ଭରା , ସାର୍ଥକ   ଓ   ଜୀବନ୍ତ ଭାବେ  ସମାଜର  ପ୍ରତ୍ୟେକଟି  ସେବାରେ  ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ  ଦ୍ବାରା ନିଜକୁ ସାମିଲ କରି ପାରିଥାଏ ।

         ଛାନ୍ଦ , ଚଉପଦୀ , ଅଳଙ୍କାର  ମାଧ୍ୟମରେ  ମଧ୍ୟ ରୂପକ , ବ୍ୟଞ୍ଜନା , ସାଂଙ୍କେତିକତାର ପ୍ରବାହ ଘଟାଇ  ଜଣେ  ସାହିତ୍ୟିକ ସାହିତ୍ୟରେ  ଚତୁର୍ବର୍ଗ   ଫଳ  ପ୍ରଦାୟକ  ସାଜିଥା'ନ୍ତି   ।   ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ   ଦେଖି   ବସିଲେ   ସାହିତ୍ୟିକ   ଓ   ସାହିତ୍ୟର ବ୍ୟାପକତାକୁ  ନିରୁପଣ କରିବା  ଏକ ଦୁରୁହ ବ୍ୟାପାର । ତଥାପି ପରିଶେଷରେ  ଏତିକି କହିବି ସାହିତ୍ୟ  ଭିତରେ ଦେଶ  ,  କାଳ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମାଜ ତଥା ମଣିଷର  ପ୍ରକୃତ ସ୍ବରୁପ ବିଦ୍ୟମାନ । ଜୀବନକୁ  ଗଢ଼ିବା  ପାଇଁ  ଓ  ସଜାଡିବା  ପାଇଁ   ସାହିତ୍ୟରେ ସାହିତ୍ୟିକ  ଯୁଗେ  ଯୁଗେ ଦିଗ୍‌ଦର୍ଶକ । ସ୍ଥୂଳତଃ  ସମାଜ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପଯୋଗୀତା ରହିଥିବାରୁ ନିଶ୍ଚିତରେ ସେ ଜଣେ ଉନ୍ନତ ସମାଜସେବୀ ।

ଶିବଶକ୍ତି ଟେଣ୍ଟ୍‌ ହାଉସ୍‌ ଗଳି

ଖିଲାରୀ - ଅନୁଗୁଳ - ଓଡ଼ିଶା

ଫୋ- ୯୪୩୯୮୯୮୦୯୯

ଜୟ ସାହିତ୍ୟ, ଜୟ ସମାଜ