ଆଦର୍ଶ ମାତା କୁନ୍ତୀ

 

 ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପଣ୍ଡା

                        ମହାଭାରତର ମହନୀୟ ଚରିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ମାଆ କୁନ୍ତୀ । ହସ୍ତନାପୁରର ରାଜା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ସେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ରାଣୀ । ମଦ୍ର ଦେଶର ରାଜକନ୍ୟା ମାଦ୍ରୀ ଥିଲେ ରାଜା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ସେ କନିଷ୍ଠା ରାଣୀ । କୁନ୍ତୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିର , ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଙ୍କ ମାତା ଥିଲେ। ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଙ୍କର ମାତା ହେଉଛନ୍ତି ମାଦ୍ରୀ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର , ଭୀମ , ଅର୍ଜୁନ , ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଙ୍କୁ ପଞ୍ଚୁପାଣ୍ଡବ କୁହାଯାଏ । ଧୈର୍ଯ୍ୟ , ସହିଷ୍ଣୁତା , ଧର୍ମ ପାଳନ ତଥା ଆଦର୍ଶ ମାତା ରୂପେ କୁନ୍ତୀ ବିଶ୍ଵ ବନ୍ଦନୀୟା ମହିୟସୀ ମହିଳା ଅଟନ୍ତି।

                 ମହାଭାରତ ବାଣୀ ଅନୁସାରେ କୁନ୍ତୀ ହେଉଛନ୍ତି ଯାଦବ ବଂଶୀୟ ରାଜା ଶୂରସେନ ଙ୍କ କନ୍ୟା ତଥା କୁନ୍ତଭୋଜଙ୍କ ପାଳିତ କନ୍ୟା । ରକ୍ତ ସମ୍ପର୍କରେ ବସୁଦେବ ଙ୍କ ଭଗ୍ନୀ ଓ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣ ଙ୍କ ପିଉସୀ । 

                 ଅବିବାହିତା ଅବସ୍ଥାରେ କୁନ୍ତୀ କୁନ୍ତଭୋଜଙ୍କ ରାଜପ୍ରାସାଦ ରେ ଥିବା ବେଳେ ଋଷି ଦୁର୍ବାସା ସେଠାରେ କିଛି ଦିନ ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ କୁନ୍ତୀ ଙ୍କ ସେବାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଋଷି ଦୁର୍ବାସା ତାଙ୍କୁ ମହାନ ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ସେହି ମନ୍ତ୍ର ପଢି ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ କୁନ୍ତୀ ଆବାହନ କରିବେ ସେ ଆସି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ । କୌତୁହଳ ବସତଃ ଦିନେ କୁନ୍ତୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆବାହନ କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରୁ ସେ ଏକ ତେଜସ୍ଵୀ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ । ଶିଶୁଟିର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଶିଶୁଟିକୁ କବଚ କୁଣ୍ଡଳ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । କୁନ୍ତୀ ଲୋକଲଜ୍ଜା ଭୟରେ ଶିଶୁପୁତ୍ରଟିକୁ ଏକ ମଞୁ୍ଷାରେ ରଖି ନଦୀରେ ଭସାଇ ଦେଇଥିଲେ । ଶିଶୁଟି ସାରଥି ଅଧିରଥ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରାଧାଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଉଦ୍ଧାର ହୋଇ ଲାଳିତପାଳିତ ହେଲା । ସେ ଶିଶୁଟି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନରେ , " ମହାରଥୀ କର୍ଣ୍ଣ " ରୂପେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ । 

        କୁନ୍ତୀଙ୍କ ବିବାହ ହସ୍ତିନାର ରାଜା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ସହିତ ହୋଇଥିଲା । ପାରିଧି ସମୟରେ ପାଣ୍ଡୁ ଏକ ମୃଗକୁ ଶର ନିକ୍ଷେପ କରି ମାରିବା ଅପରାଧରେ ଜନୈକ ୠଷି ଦ୍ବାରା ଭୀଷଣ ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । କାରଣ ସେହି ମୃଗ ଓ ମୃଗୀ ଥିଲେ ଛଦ୍ମବେଶୀ ଋଷି ଓ ଋଷିପତ୍ନୀ । ଅଭିଶାପ କାରଣରୁ ପାଣ୍ଡୁ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ସହିତ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ରଖି ପାରି ନ ଥିଲେ। ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଋଷି ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ଵାରା କୁନ୍ତୀ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର , ପବନ ଦେବତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରୁ ଭୀମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କ ଦୟାରୁ ଅର୍ଜୁନ ନାମକ ତିନି ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ। 

            ସାନରାଣୀ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ସେହି ମନ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ଯଦ୍ବାରା ମାଦ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ଵିନୀକୁମାର ଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ନାମକ ଦୁଇ ପୁତ୍ରର ମାତା ହୋଇଥିଲେ । 

                ହଠାତ୍ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସ୍ଵର୍ଗବାସ ହେଲା । ସାନରାଣୀ ମାଦ୍ରୀ ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ଚିତାରେ ଝାସ ଦେଇ ତାଙ୍କର ସହଗାମିନୀ ହେଲେ । ଫଳରେ ପାଞ୍ଚଟି ପୁତ୍ର ଙ୍କୁ ନେଇ କୁନ୍ତୀ ଏକାକୀ ହସ୍ତିନା ରେ ରହିଲେ । ପାଣ୍ଡୁ ଙ୍କ ପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ହସ୍ତିନା ସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ । ସେ ଆଜନ୍ମ ଅନ୍ଧ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଶହେ ପୁତ୍ର ଥିଲେ । ପୁତ୍ର ମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଧର୍ମୀ , କପଟୀ ଓ ନିଷ୍ଠୁର ଥିଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର , ଅଧର୍ମୀ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋହ ତଥା ନିଜ ଶାଳକ ଗାନ୍ଧାରରାଜ ଶକୁନିର ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ପରିଚାଳିତ ହୋଇ ପାଣ୍ଡବ ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ଉପରେ ଘୋର ଅବିଚାର କରିଥିଲେ । ଭୀମଙ୍କୁ ବିଷଲଡୁ ପ୍ରଦାନ, ବାରୁଣାବନ୍ତର ଲାକ୍ଷାଗୃହରେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ସହିତ ପଞ୍ଚୁପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦାହର ଯୋଜନା , ରାଷ୍ଟ୍ର ବିଭାଜନ ବେଳେ ପାଣ୍ଡବ ମାନଙ୍କୁ ଅନୁର୍ବର ଖଆଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥ ଅଂଶରୂପେ ଦେଇ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ହସ୍ତିନା ପ୍ରଦାନ, କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରି ହସ୍ତିନାରେ ରଖିବା ଭଳି ଅମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଏହି ସଂକଟ ସମୟରେ ବିଦୁର ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସହାନୁଭୂତି ଦେଖାଇଥିଲେ । ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଙ୍କ ଦୟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି କୁନ୍ତୀ କାଳ ଯାପନ କରୁଥିଲେ । ବନବାସ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ କଷ୍ଟରେ ସେ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଉ ଥିଲେ । ଶେଷରେ ମାମୁଁ ଶକୁନିର ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପାଣ୍ଡବ ମାନଙ୍କୁ ପଶାଖେଳ ପାଇଁ ଆହ୍ଵାନ କରି ଖେଳରେ ପରାଜିତ କରି ରାଜ୍ୟଚ୍ୟୁତ କଲା। ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ରାଜସଭାକୁ ଆଣି ଦୁଃଶାସନ ଦ୍ବାରା ତାଙ୍କ ବସ୍ତ୍ରହରଣର ହୀନ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟାରୁ ତା'ର ଏହି ପୈଶାଚିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇ ନଥିଲା । ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନର ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଆଚରଣରେ ମଧ୍ୟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କୌଣସି ପ୍ରତିବାଦ କରି ନ ଥିଲେ। ଏହାରଫଳ ହୋଇଥିଲା "ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ"। କୁନ୍ତୀ ସର୍ବଦା ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମ ମାର୍ଗରେ ଯିବା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ। ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥରେ ସାରଥି ହୋଇ ଅର୍ଜୁନକୁ ଅନେକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ଶେଷରେ ପାଣ୍ଡବ ମାନେ ଏହି ଧର୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ । କୌରବ କୁଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ଵଂସ ହୋଇଗଲା। 

                 ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗାନ୍ଧାରୀ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ପାଳନ ପାଇଁ ବନକୁ ଯାଇଥିଲେ । କୁନ୍ତୀ ଓ ବିଦୁର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଯାଇଥିଲେ । ଦିନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ନିଆଁ ଲାଗିବାରୁ ସମସ୍ତେ ବନାଗ୍ନୀରେ ଦାହ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ମାତ୍ର କୁନ୍ତୀ ନିଜ ଗୁଣରେ ପୁରାଣ ପୃଷ୍ଠାରେ ଆଦର୍ଶ ମାତା ତଥା ଧର୍ମ ପାଳନ ପାଇଁ ନମସ୍ୟା ହୋଇ ରହିଲେ । 

                 

ଆନନ୍ଦ ନଗର , କୁଳୁଥକାନି

ସମ୍ବଲପୁର -୭୬୮୦୦୫

ଜୟ ସାହିତ୍ୟ, ଜୟ ସମାଜ