ସ୍ବାଧୀନତା ଅସ୍ତ୍ରରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର

ଡକ୍ଟର ସଞ୍ଜୟ କୁମାର ପଣ୍ଡା

ସାହିତ୍ଯ ଏକାଡ଼େମୀ ସଦସ୍ୟ (ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା) 

 ଇଂଲଣ୍ଡର ପ୍ରାକ୍ତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ Winston Churchill,, ଯିଏ କି ନିଜର ନେତୃତ୍ୱ ବଳରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଇଂଲଣ୍ଡକୁ ବିଜୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ, ସେ ପ୍ରକାରାନ୍ତରେ ଭାରତର ଦୃଢ଼ ବିରୋଧୀ ଭାବେ କୁଖ୍ୟାତ । ତାଙ୍କ ମତରେ,

“ Power will go to the hands of rascals rouges, free broters. All Indian leaders will be of  law calibre & men of strow. They will have sweet tongues and silly hearts.They will fights amongst themselves for power and India will be lost in political sccubles.”

ଭାରତ ସ୍ବାଧୀନତାର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ  କାଳରେ ଦେଇଥିବା ଉକ୍ତ ଉକ୍ତି ବ୍ରିଟିଶ୍ ସଂସଦରେ ଭ୍ରୁକୁଞ୍ଚନ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସହ ସାରା ଭାରତରେ ଆଲୋଡ଼ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବାଦାନୁବାଦ ସେଲାଗି କିଛି ପ୍ରତିଭାସମ୍ପନ୍ନ ରାଜନେତା ଏହାକୁ ଭୁଲ୍ ପ୍ରମାଣିତ କରିଥିବାସ୍ଥଳେ, ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମନରେ କେଉଁଠି ନା କେଉଁଠି ଏହାର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ପ୍ରତିଫଳିତ ହେଉଛି ।

ସ୍ବାଧୀନତାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରୁ ଉଗ୍ର ଆଧୁନିକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର କେତେବେଳେ ସଦୁପଯୋଗ କରାଯାଇ ଏହାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଇଛି ତ’ କେତେବେଳେ ଏହାର ଛିଦ୍ର ଖୋଜି ଆଇନ୍‌ର ଜାଲରେ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ କରାଯାଇଛି । ଏପରି ଏକ ଭାବାବେଗ ମଧ୍ୟରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସ୍ଥିତି ତା’ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ  ସ୍ବାଧୀନତା ଅସ୍ତ୍ରରେ ଶତଧା କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ହୋଇଛି । କେତେବେଳେ ସାଧାରଣ ଜନତା ନିଜର ସ୍ବାର୍ଥସାଧନ ନିମନ୍ତେ ବାକ୍ ସ୍ବାଧୀନତା, କର୍ମ ସ୍ବାଧୀନତା ବା ଅନୁପାଳନ ସ୍ବାଧୀନତାର ଦ୍ୱାହି ଦେଇ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସ୍ବର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷର ଅନୁଶାସନକୁ ଅଣଦେଖା କରି ନିଜର ପାରିବାପଣିଆର ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି । ଠିକ୍ ସେହିପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ରାଜନେତାଗଣ ଏହାର ଦୁରୁପଯୋଗ କରି ସାଧାରଣ ଜନତାକୁ ବୋକା ବନେଇ ନିର୍ବାଚନର ବୈତରଣୀ ପାର୍ କରିଥା'ନ୍ତି । ଫଳସ୍ବରୂପ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଗୁଣବତ୍ତାର ଅଭାବ ହେତୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ନୂତନ ଦିଶା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବାରେ ଅସଫଳ ହୁଅନ୍ତି ।

ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ପରିତାପର ବିଷୟ , କିଛିମାତ୍ରାରେ ଅର୍ଥଲୋଭର ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇ ବା ଶ୍ଳେଷାତ୍ମକ ଭାବରେ ପ୍ରଲୋଭିତ ହୋଇ ନିଜର ସ୍ବାଧୀନ ପ୍ରମୁଖ ଅସ୍ତ୍ର ‘ଭୋଟ’ ଅଧିକାରକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରିଥା'ନ୍ତି । କ୍ଷଣିକ ସୁଖ ହେତୁ, ମାଗଣା ପାଇବା ଓ ଖାଇବାର ଲାଳସା ଆଜି ଜନମାନସକୁ ପଙ୍ଗୁ କରିଥିବା ବେଳେ, ଗଣତନ୍ତ୍ରର ବିଧିବ୍ୟବସ୍ଥା ଭୁଷୁଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲାଣି । ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତାହିତ ଜ୍ଞାନ ନିର୍ବାଚନ କୈନ୍ଦ୍ରିକ ହେଉଥିବା ସ୍ଥଳେ ନିଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯର ଧାରା କେବଳ ମାଗଣା ପ୍ରାପ୍ୟର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହେବାକୁ ଲାଗିଲାଣି । ଫଳତଃ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରଥମ ସ୍ତମ୍ଭ ବିଧାନ ପରିଷଦ କିଛି ବଗ ପ୍ରକୃତିର ରାଜନେତାଙ୍କ କବଳରେ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଛି ।

ଠିକ୍ ସେହିପରି , ଅନ୍ଧମୁଖୀ ଆଇନ ମଧ୍ୟ ସ୍ବାଧୀନତାର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଶତଧା ଆହତ । ସ୍ବାଧୀନତା ଦ୍ୱାହିଦେଇ ମଧ୍ୟ ଅନୁଶାସକ ଓ ଗଣମାଧ୍ୟମଗଣ ନିଜ ନିଜର ପତିଆରା ଜାହିର୍ କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ । କ୍ଷଣିକ ସ୍ବାଚ୍ଛନ୍ଦ୍ୟର ପ୍ରାବଲ୍ୟା କୋଟି କୋଟି ଜନତାଙ୍କ ଆଶା ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟକୁ ଠେଲି ଦେଉଛି । ଆଜିର ବୈଦ୍ଯୁତିକ ଅଦୃଶ୍ୟ ବିଶ୍ୱରେ ମିଛକୁ ସତକୁ ମିଛର ଆବରଣରେ ନୂତନ ରୂପ ଦେଇ ଏପରି ପରିପ୍ରକାଶ କରାଯାଉଛି ଯେ ସମଗ୍ର ସମାଜ ଏକ ଭ୍ରାନ୍ତୀୟ ପରିବେଶରେ ତିଷ୍ଠି ରହି ନିଜର ସ୍ବାଧୀନତାକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦେଉଛି । କିଛି ବୁଝି ବିଚାରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର କ୍ଷମତା ଧୀରେ ଧୀରେ ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ବାଧୀନତା ଅସ୍ତ୍ରରେ ବିଲୁପ୍ତ ହେଉଛି । ଏହି ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଚାରୋଟି ସ୍ତମ୍ଭ ନିଜ ନିଜର ସ୍ବାଧୀନତାର ଦ୍ୱାହି ଦେଇ ସମନ୍ୱୟ ବିହୀନ କାର୍ଯ୍ୟପନ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଫଳରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସ୍ଥାୟିତ୍ୱ ଦୋହଲି ଯାଉଛି । ସ୍ବାଧୀନତାର ବ୍ୟବସାୟୀକରଣ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପରିପନ୍ଥୀ ଅଟେ ।

ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଉପମା ହେଉଛି ସ୍ବାଧୀନତା । ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରଣେତାମାନେ ଭାରତବର୍ଷ ଭଳି ପବିତ୍ର ଭୂମିର ବିବିଧତାକୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରି ଏପରି ଏକ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣିଧାନ କଲେ , ଯାହାକୁ ନେଇ ସାରା ବିଶ୍ୱ ଗର୍ବିତ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱିତ । ଏଥିରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାରା , ଉପଧାରା ଭାରତୀୟ ଜୈବ ବିବିଧତାକୁ ନିଜର ଆହରତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରଜ୍ଜୁରେ ବାନ୍ଧି ରଖିବାରେ ସହାୟକ ହେଉଛି । ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ ଏ୍ୟତିହ୍ୟ , ଜୈବିକ, ଭୌତିକ ଗୁଣାବଳୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରଦେଶରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉଥିବା ସ୍ଥଳେ ସମାନ ନାଗରିକ ସଂହିତା ଲାଗୁ କରିବ ଏକ ଦୂରୁହ ବ୍ୟାପାର । ତଥାପି ଭାରତୀୟଗଣ ନିଜ ନିଜର ମହାନତାର ପରିଚୟ ଦେଇ ସମସ୍ତ ବିବିଧତାକୁ ସ୍ନେହ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମ୍ମାନ ସହ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି । ଏଥିପାଇଁ ଭାରତବର୍ଷର ଗଣତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନ୍ୟ ବିଦେଶ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ସକ୍ଷମ ଓ ଦକ୍ଷ ବିବେଚିତ ହେଉଛି । ଏଣୁ ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ , ପ୍ରତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକକ ନାଗରିକ ସଂହିତା ଆଶା କରିବା ଓ ଅନୁପଲବ୍ଧ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ହେବା ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦକ୍ଷତାକୁ କୁଠାରଘାତ କରିବା ସହ ସମାନ । ଉତ୍ତରଭାରତୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଚାଲିଚଳଣୀ , ଦକ୍ଷିଣଭାରତ , ମଧ୍ୟଭାରତ ବା ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଭାରତୀୟଙ୍କ ସହ ଅସାମଞ୍ଜସ୍ଯ ରହିବା ସ୍ବାଭାବିକ । ଫଳତଃ ଏ୍ୟତିହ୍ୟ , ସଂସ୍କୃତି , ଖାଦ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ , ପରମ୍ପରାର ପ୍ରଭେଦ ରହିବା ଅବଶ୍ଯମ୍ଭାବୀ । ଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜର ସହନଶୀଳତାରେ ଗ୍ରହଣ କରିନେଲେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସୁଦୃଢ଼ ହେବ । ବେଳେବେଳେ ଖାଦ୍ୟଋଚିକୂ ନେଇ ବିଭିନ୍ନବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମୀୟ ବିଭେଦତା ଦେଖାଦେଇ ଭିଡ଼ତନ୍ତ୍ରର ରୂପ ନେଇ ହିଂସାଭାବ ଉଦ୍ରେକ ହେଉଛି । ଏପରି ସ୍ଥଳେ ନିଜ ନିଜର ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସ୍ବାଧୀନତା ଅଧିକାରକୁ ଦ୍ୱାହି ଦେଇ ଆମେ ଜିଦ୍‌ରେ ଅଟଳ ରହିବା । ତେବେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ହେବ । କୌଣସି ଧର୍ମୀୟ ଭାବନାକୁ ଜୁଲୁମ କଲେ ଭାରତର ଏ୍ୟତିହ୍ୟ କଳୁଷିତ ହେବ । ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାରାକୁ ସମସ୍ତେ ସମ୍ମାନ ଦେବା ସହ ନିଜର ସ୍ବାଧୀନତାର ଅଧିକାରକୁ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଲଦି ଦେଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବା ଅପେକ୍ଷା ଆପୋଷ ଆଲୋଚନା ଭାଇଚାରାରେ ସମାଧାନ କଲେ ସାମାଜିକ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରହିବ । ଗୋଟିଏ ଧର୍ମ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମର ଆରାଧ୍ୟକୁ ସମ୍ମାନ ପୂର୍ବକ ଭକ୍ତି କଲେ , ଏ ଦେଶ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣମୟୀ, ଏ୍ୟତିହ୍ୟମୟୀ ହୋଇପାରିବ ।

ଆଜିର ସମାଜରେ ନିରକ୍ଷରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ନ୍ଯୁନ ହେବାକୁ ଲାଗିଥିବା ବେଳେ ଶିକ୍ଷିତବର୍ଗର ଦାୟିତ୍ୱ ବହୁଗୁଣିତ ହୋଇଛି । ଏ ସମସ୍ତ ବର୍ଗ ସମାଜର କୁସଂସ୍କାରକୁ ଦୂରୀଭୂତ କରିବାରେ ନିଜର ପବିତ୍ର ସ୍ବାଧୀନତାର ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଶାସ୍ତ୍ରର ମାନ୍ୟତା ପାଇବା କହିବା ବାହୁଲ୍ୟ , ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଶାସ୍ତ୍ର ହିଁ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପରାଜିତ କରି ବୈଷମ୍ୟତା ମଧ୍ୟରେ ସାମ୍ୟତା , ବିବିଧତା ମଧ୍ୟରେ ଏ୍ୟକ୍ୟତା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିପାରିଛି । ସାମୟିକ ଭାବେ ଦିଆ ଯାଉଥିବା ସରକାରୀ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗକୁ ଯଦି ଆମେ ଆମର ସ୍ଥାୟୀ ଅଧିକାର ବିବେଚନା କରି ସ୍ବର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବା ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ବିରୋଧ କରି ବିଦ୍ରୋହ କରିବା , ତେବେ ସ୍ବାଧୀନତାର ଦ୍ୱାହି ହେବ  । ଏଣୁ ନିଜ ନିଜର ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ବଳ କରି ମାଗଣା ଉପରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ନିର୍ଭର ନ କଲେ , ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଗର ଜନତା ଉପକୃତ ହେବେ , ଫଳରେ ଆମେ କୁଚକ୍ରୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ନେତାଗଣଙ୍କ ସ୍ବାର୍ଥ କବ୍ଜାରୁ ମୁକୁଳି ପାରିବା ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ସାମାଜିକ , ଧାର୍ମିକ ଭାବନାର ଉପଯୁକ୍ତ ସନ୍ତୁଳିତ ସମନ୍ୱୟ ବଜାୟ ପାରିବା ।

ତ୍ୟାଗରେ ହିଁ ସମାଜ ପରିମାର୍ଜିତ । ପରିପୁଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ । ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯଦି କିଛି କିଛି ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ ତେବେ ବିଦ୍ୱେଷ ଭାବର ଅନ୍ତ ହେବ । ସେତେବେଳେ ହିଁ ଆମେ ପ୍ରକୃତ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବାସ୍ନା ଉପଲବ୍ଧି କରିପାରିବା ।

ଦୁଃଖ ଓ ପରିତାପର ବିଷୟ , ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦକ୍ଷ , ବିଜ୍ଞ ଗଣତନ୍ତ୍ର ମଙ୍ଗୁଆଳ ଉପଲବ୍ଧ ଥିବା ସ୍ଥଳେ ସାଧାରଣ ସ୍ବାର୍ଥ , ଦ୍ୱେଷ ଓ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ମାନସିକତାର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ହେତୁ ସ୍ବାଧୀନତାର ଅସ୍ତ୍ର ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ଓ ସର୍ବୋପରି ସାଧାରଣ ଜନତାକୁ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ କରୁଛି । ଏଥିପାଇଁ ବେଳେବେଳେ ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ଯେ ଡସଦ୍ଭଗ୍ଦଗ୍ଧକ୍ଟଦ୍ଭ ଉଷଙ୍କକ୍ସମଷସକ୍ଷକ୍ଷଙ୍କ ଉକ୍ତିର ସତ୍ୟତା ଉପରେ ଯଦି ଏପରି ହୁଏ ସ୍ବାର୍ଥନ୍ୱେଷୀ ରାଜନେତା, ଟାଉଟରଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ହେତୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଚାରୋଟି ସ୍ତମ୍ଭ ଦୋଦୁଲ୍ୟମାନ ହେବ । ଏପରି ମିଷ୍ଟଭାଷି, ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟମନା ବିଦ୍ରୋହୀଗଣ ପରସ୍ପରରେ କଳହ , ବିଦ୍ୱେଷ ସୃଷ୍ଟି କରିବେ , ଫଳତଃ ଏପରି ଅସ୍ଥିର ରାଜନୈତିକ ବାତାବରଣରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସ୍ବତଃ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯିବ ।

ଅତଏବ , ଆଜିର ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବ ସମାଜ ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଅନୁଭୂତ ସମ୍ପନ୍ନ ସମାଜ ସୁଧାରକମାନଙ୍କ ରେଖାଙ୍କିତ ଦିଗକୁ ଆପଣେଇ ସ୍ବାଧୀନତାର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ବ୍ୟବହାର କରି ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଜରେ ବସିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କଲେ ଏ ପବିତ୍ର ଭାରତବର୍ଷ ବିଶ୍ୱଗୁରୁ ହେବ, ଏହା ନିଃସନ୍ଦେହ ।

ସମ୍ପାଦକ, ବୌଦ୍ଧଚକ୍ର , ବୌଦ୍ଧ

ଜୟ ସାହିତ୍ୟ, ଜୟ ସମାଜ